Kloosters en kerken

In Roemenië zijn vooral vier soorten kerkgebouwen te vinden: kloosters, (gotische) kerken, houten kerken en weerkerken. Op deze pagina kunt u informatie vinden over kloosters en kerken. Voor weerkerken hebben we een aparte pagina gemaakt, zie aldaar, maar bekijk ook de pagina over toerisme in Transylvanië voor informatie over weerkerken (zie ook onze foto's van weerkerken). Houten kerken staan vooral in de Maramures, zie onze pagina over de Maramures voor een beschrijving en een aantal foto's van de houten kerken.

Kloosters

De bekendste kloosters staan in de Bucovina, maar ook elders zijn schitterende kloosters te vinden. U kunt hier achtergrondinformatie vinden over het hoe en waarom van kloosters, beschrijvingen van een aantal kloosters en overnachtingsmogelijkheden bij sommige kloosters.

foto: non aan het weefgetouw

foto: klooster van Râmet

achtergrondinformatie

Er zijn in Roemenië erg veel kloosters. Dat komt omdat Roemenië een van de weinige landen in Europa is waar het kloosterleven (nog) floreert. Al in de 16e eeuw werden kloosters gebouwd. Je vindt ze bijna in heel het land. Op de officiële kloosterkaart worden er 265 vermeld, zie de pagina over kaarten en gidsen.

De meeste toeristen komen met Pasen en in de zomer. Maar de giften van de bezoekers zijn onvoldoende om van te leven. De monniken en nonnen houden zich vooral bezig met de landbouw. De velden worden met paarden geploegd, het zaaien, wieden en oogsten gaat met de hand. Om er bij te verdienen leggen veel geestelijken zich weer toe op de icoonschilderkunst. Als U een icoon koopt vraag dan om een kwitantie om bij de grens geen moeilijkheden te krijgen.

Behalve kerkklokken, die het naderen van een kerkdienst aangeven, is er ook de non of de monnik met de toaca. Hij of zij slaat ritmisch op een houten plank, rondom de kerk lopend, om aan te geven dat de dienst begint.

Er zijn veel dingen van het Roemeens-orthodoxe geloof, die moeilijk zijn om te begrijpen. Wij hebben, hoewel we geen Roemeens spreken, meerdere malen met Roemeense geestelijken in het Frans of het Engels kunnen praten en zodoende enige uitleg gekregen. Twee punten willen we graag toelichten. Ten eerste duren de kerkdiensten vaak erg lang en zijn ze nogal liturgisch, waarbij de lof aan God centraal staat. Iedereen is, mits netjes gekleed, welkom in de dienst, het betekent wel een lange tijd staan, want banken of stoelen zijn niet aanwezig. Men eist niet dat je de hele dienst bijwoont. Na enige tijd weggaan is heel normaal. Als tweede noemen wij de iconen. Het zijn afbeeldingen van heiligen, geschilderd volgens een vast patroon. Om ze wat beter te begrijpen is het verstandig eerst in eigen land een tentoonstelling te bekijken of een boek erover te lezen. Soms staat er in een museum van een klooster, waar iconen tentoongesteld worden, enige verhelderende uitleg. Vraag anders gerust aan een monnik het hoe en waarom.

Veel klooster in Roemenië zijn gebouwd tijdens de regering van Brâncuveanu (1688-1714). In Roemenië is het nu de naam van een bouwstijl met rijke versieringen aan de pilaren.

Als u van plan bent klooster te gaan bekijken moet u wel een auto bij u hebben. Bijna alle kloosters liggen ver van de bewoonde wereld en er is meestal geen openbaar vervoer.

Maar liefst 265 kloosters staan aangegeven op de meest verkochte wegenkaart in Roemenië: România Harta manastirilor / Romania Map of monasteries, waarop ook een korte beschrijving van elk klooster in het Engels staat. Kleine kloosters meegeteld zijn er in Roemenië nu meer dan 530 kloosters; 400 meer dan in 1989. Een goede reisgids met veel informatie over de kloosters is het boek van Mihai Vlasie Drumuri spre manastiri (ISBN 973-8207-32-0), dat in boekhandels en kloosters te koop is. Dit boek bevat een korte beschrijving van elk klooster, een register en een kaart, waarop de kloosters staan aangegeven. Die kaart is echter minder duidelijk dan România Harta manastirilor / Map of monasteries. Van dit boek bestaat ook een Engelse uitgave, die echter amper te koop is. Dat de Roemeense editie van dit boek enkele herdrukken heeft beleefd, maakt duidelijk hoeveel aandacht het kloosterleven in Roemenië trekt en hoeveel Roemenen kloosters bezoeken. Vasile Dumitrache geeft in vijf boeken getiteld Manastirile si schiturile României (ISBN 973-569-478-6) een uitgebreide beschrijving van alle kloosters. Deze boeken zijn helaas alleen in het Roemeens. Dumitrache schreef ook een boek over de kloosters in en rond Boekarest getiteld Mitropolia Munteniei si Dobrogei (ISBN 973-642-010-2).

Over de fraaie kloosters in de buurt van Râmnicu Vâlcea bestaat een mooi boek met veel foto's: Cerurile Oltului (ISBN 973-9130-09-7). De in Roemenië verschenen Engelse uitgave heet The heavens of the Olt (ISBN 973-98640-0-7). Bij Sternberg Verlag verscheen een Duitse uitgave van dit boek getiteld Bilder vom Reich Gottes (ISBN 3-87785-027-8). De Duitse uitgave kan men in Nederland bestellen, de (goedkopere) Roemeense editie niet. Roemeense kloosters komen ter sprake en in beeld in: Abdijen en kloosters in Oost-Europa, een uitgave van Fontein / Lannoo (ISBN 90-261-0805-2). Byzantijnse kunst uit Roemenië (ISBN 90-71240-17-7), een fraai boek over ikonen en andere voorbeelden van kerkelijke kunst, verscheen in 1994 naar aanleiding van een tentoonstelling in het Catharijneconvent in Utrecht.

Foto's van fraaie kloosters en kerken (en niet alleen orthodoxe kerken) vindt U in Romania Schituri, Manastiri, Biserici (ISBN 937-97959-7-8), dat een Roemeense, Engelse en Franse tekst bevat.

Al deze boeken zijn te koop in de winkel bij het bisschoppelijk paleis in Râmnicu Vâlcea, in het fraaie klooster Hurezi, in menig ander kloosters en in boekwinkels. Daar zijn ook CD-roms over kloosters en CD's met fraaie byzantijnse koormuziek te koop. Sfânta manastire Hurezi is een prachtige CD-rom met Roemeense, Duitse, Engelse, Franse en Italiaanse tekst over (de geschiedenis van) het grote, fraaie kloostercomplex Hurezi. Monasteries of Romania is een CD-rom met beelden van allerlei kloosters in Roemenië, zodat u een goed overzicht krijgt van de veelheid aan (kerkelijke) bouwstijlen, met een toelichting in het Engels of Frans.

beschrijvingen

Klik op onderstaande kaart voor een beschrijving van een klooster.

De beroemdste kloosters liggen in het noordoosten van Moldova: de Bucovina. Vaak zijn de buitenmuren beschilderd om de mensen die niet konden lezen met de bijbelverhalen vertrouwd te maken. Ze staan als werelderfgoed onder de bescherming van de Unesco. In de Bucovina zijn veertien kloosters, wij hebben alleen de vijf bekendste bezocht. Zie elders voor meer informatie over de (kloosters in de) Bucovina.

Agapia

 

Erg mooi in judetul Neamt is ook Agapia. Vlakbij het klooster is het graf van Veronica, de geliefde van dichter Eminescu. Bij Agapia is het mogelijk te overnachten bij de plaatselijke bevolking.

 
Bârsana

 

In de Maramures is in Bârsana (jud. Baia Maramures) een houten klooster. Het behoort toe aan de Grieks orthodoxe kerk.

 
Boekarest

 

In Boekarest zijn veel historische kerken en kloosters. In de Lipscaniwijk staat het nonnenklooster Stavropoleos uit 1724. Bekend is het weelderige brancoveaneske voorportaal. Het gebouw is gerestaureerd en schoongemaakt. Erg bijzonder vinden wij de verschoven kerken. Achter de hoge flats van de Blvd. Unirii staan de in opdracht van Ceausescu verschoven kloosterkerken Mihai en Antrim. Gaande naar het Volkspaleis ligt het Mihaiklooster rechts en het Antrimklooster links.

 
Cozia

 

Het klooster van Cozia werd in 1388 gesticht door Mircea de Oude, de grootvader van Vlad de Spietser (Vlad Tepes = Dracula). Je komt binnen in een fraai beschilderd voorportaal. In 1707 heeft de toen regerende prins Constantin Brâncoveanu een deel aan de kerk toegevoegd. In de kerk is het graf van de stichter, Mircea de Oude (Mircea cel Bàtrân). Het klooster wordt bewoond door dertig monniken en ligt schitterend aan de oever van de rivier de Olt. Het museum bezit een verzameling bijzondere iconen en oude boeken.

 
Curtea de Arges

 

In Curtea de Arges werd in 1517 de bisschoppelijke kerk door Prins Basarab gebouwd. Een franse architect heeft in de 19e eeuw wat erg rigoreus gerestaureerd. In het klooster wonen 20 monniken. In de kerk liggen de Koninklijke graven van koning Karel I en koningin Elisabeta, koning Ferdinand en koningin Maria.

 
Gura Humorului

 

Ook dit klooster is de moeite waard en het ligt op de route, gewoon in Gura Humorului.

 
Horezu

 

Het nonnenklooster van Horezu (het klooster heet Horezi en ligt in het dorp Horezu) ligt in Walachije (jud. Vâlcea), aan de weg van Târgu Jiu naar Râmnicu Vâlcea. Beroemd is het 17e eeuwse refter. Toen wij er waren in 2001 werden de fresco's met de hand opgeknapt, onder andere met steun van de ING-bank.

 
Moldovita

 

Het nonnenklooster van Moldovita lijkt wel een versterkte burcht met schietgaten en wachttorens. Beroemd is de afbeelding van het beleg van Constantinopel in 626. Ook dit klooster heeft een rijk museum.

 
Neamt

 

In judetul Neamt is een cluster van kloosters. De grootste, het Neamt klooster bij Târgu Neamt, heeft een beroemde doopkapel.

 
Putna

 

Putna is moeilijk bereikbaar, vlak tegen de Ukraïnse grens, en niet eens met beschilderde buitenmuren. Toch ligt hier het hart van cultureel Roemenië. Toen koning Mihai enkel jaren geleden weer terug mocht naar zijn vaderland was een bezoek aan Putna een van zijn eerste daden. Pas daarna ging hij naar Boekarest. Stefan cel Mare (Stefan de Grote) (1457-1504) won in Moldavië de oorlogen tegen de Turken. De grootste krijgsheld van de Roemenen ligt hier in een schitterend praalgraf begraven. Op de binnenplaats staat het borstbeeld van de Vondel van Roemenië. De grote dichter Eminescu met zijn onstuimige liefdes maakt Putna tot het nationale monument bij uitstek.

 
Râmet

 

Het klooster van Râmet (jud. Alba) is bereikbaar vanaf Teius. Er is een nieuw klooster rondom een oud kerkje. De nonnen houden zich bezig met het weven van tapijten. Ze zijn er ook te koop; op donderdagen staan de nonnen er mee op de markt in Aiud.

 
Sâmbata

 

Een erg opmerkelijk klooster, dat wij bezochten was Sâmbata (jud. Sibiu) in Transilvanië. Vanaf weg N1 / E68 van Sibiu naar Brasov neemt u de afslag Vistea de Jos en daarna de zijweg via Dragus naar Sâmbata de Sus. Dit klooster werd tijdens het bewind van Ceausescu gerestaureerd. Hoewel de regering athaeistisch was werd de bouw oogluikend toegestaan, terwijl de kerk een expositieruimte genoemd werd. Het altaar werd achter een muur verborgen. Een groot gastenverblijf is in aanbouw, maar wij werden hartelijk ontvangen op de boerderij van het klooster. In het klooster worden glasiconen geschilderd en verkocht.

 
Sinaia

 

In Sinai is een klooster met 20 monniken. Omgeven door de muren van het nieuwe klooster ligt het in 1695 gebouwde klooster. De bouwmeester had een pelgrimstocht naar de berg Sinaï gemaakt, waar Mozes de Stenen Tafels met de Tien Geboden van God ontving. Vandaar de naam Sinaia.

 
Snagov

 

Het klooster in Snagov, gelegen op een eiland van 3 hectare, is vooral bekend omdat hier Dracula begraven zou zijn.

 
Sucevita

 

In Sucevita domineert de kleur groen bij de fresco's. Qua beschilderingen is dit misschien wel het mooiste klooster in Roemenië. Het klooster van Sucevita heeft een prachtig museum.

 
Toplita

 

In Toplita (jud. Harghita) ligt het klooster westelijk van de stad. Ook hier staat in het midden een oud kerkje. Dit klooster heeft een logeermogelijkheid en een heerlijke keuken. De monniken zijn erg vriendelijk en tonen u graag het museum met diverse oude geschriften.

 
Varatec

 

In het klooster van Varatec zijn iconen te zien in het museumpje. Ook weven de nonnen tapijten. Het meest interessante hier is het graf van Veronica Micle, de minnares van dichter des vaderlands Mihai Eminescu, gelegen binnen de kloostermuren.

 
Voronet

 

Voronet is bekend om de blauwe beschilderde muren, men spreekt daarom van Voronet-blauw. De oorspronkelijke muren rondom het klooster zijn verdwenen. Er staan nu een nieuwe omheining rondom de kloosterkerk. Schitterend is het fresco met "Het laatste oordeel". De nonnen wijzen met hun aanwijsstok naarde details.

 

overnachtingsmogelijkheden

Wat ons is opgevallen is de slaapmogelijkheid die vaak bij kloosters wordt aangeboden. Volgens ons kun je in veel kloosters overnachten, ook voor één nacht.

Wij hebben enige ervaring met overnachten in het klooster van Sâmbata, waar op de boerderij voor een redelijke prijs gastenkamers te huur waren. Avondeten en ontbijten deden we met de monniken in het refter (de eetzaal). Bij sommige kloosters staat de (arme) plaatselijke bevolking klaar om je uit te nodigen bij ze op de boerderij te komen slapen. Het is heel goedkoop en thuis is alles erg eenvoudig, maar wel schoon. Met z'n tweeën op een Roemeens slaapbed is ook erg dicht tegen elkaar aanliggen en de wc is soms achter in de stal. Neem dus wel een zaklantaarn mee. Ook hebben we geslapen bij mensen thuis in Agapia, die bij het klooster kamers in hun huis te huur aanboden. De derde ervaring die wij hebben met overnachten in een klooster is bij Toplita. N.B. Het is ons echter ook gebleken dat niet alle kloosters blij zijn met toerisme. De slaapgelegenheid is eigenlijk bedoeld voor pelgrims en reizigers die nergens anders onderdak kunnen vinden.

Een lezer van de site kwam met de volgende ervaringen:

De kamers in de kloosters Bistrita (jud. Vâlcea), Dintr-un Lemn (jud. Vâlcea), Hurezi (jud. Vâlcea) en Polovragi (jud. Gorj) zijn ruim en met douche en toilet op de kamer. een kamer is niet duur. De kamers in Cozia (jud. Vâlcea) en Turnu (jud. Vâlcea) zijn eenvoudiger, met toilet en douche op de gang. Vanwege het (trein)verkeer is een kamer in het klooster Cozia gehorig. Het eten in het klooster Turnu is matig. De weg naar Robaia (jud. Arges) is helaas onverhard; de kamers en het eten zijn wel goed. Het klooster Sâmbata de Sus (jud. Brasov) is geheel verbouwd. In Varatec (jud. Neamt) wordt men gehuisvest in een huis, vaak met terras. In de buurt van menig bekend klooster in Moldavië is ook een hotel. Wil met naast het ontbijt het middag- of avondeten in het klooster gebruiken, dan moet men daarover vaak aparte afspraken maken en daarvoor apart (weinig) betalen.

Door een Roemeens klooster te bezoeken komt U in aanraking met een andere wereld: met het boeiende kloosterleven in een door en door religieus land.

Tot slot verstrekken wij een lijst van kloosters waar u kunt overnachten, met dank aan bovengenoemde lezer.

Sâmbata de Sus (jud. Brasov)
Vladimiresti (jud. Galati)
Agapia (jud. Neamt)
Durau (jud. Neamt
Neamt (jud. Neamt)
Secu (jud. Neamt)
Sihastria (jud. Neamt)
Varatec (jud. Neamt)
Cheia (jud. Prahova)
Dragomirna (jud. Suceava)
Moldovita (jud. Suceava)
Putna (jud. Suceava)
Sucevita (jud. Suceava)
Voronet (jud. Suceava)
Bistrita (jud. Vâlcea)
Dintr-un Lemn (jud. Vâlcea)
Hurezi (jud. Vâlcea)
Cozia (jud. Vâlcea)
Turnu (jud. Vâlcea)
Toplita (jud. Harghita)
Lainici (jud. Gorj)
Polovragi (jud. Gorj)
Tismana (jud. Gorj)
Râmeti (jud. Alba)
Cotmeana (jud. Arges)
Robaia (jud. Arges)
Dragomiresti (jud. Maramures)
Moisei (jud. Maramures)
Rohia (jud. Maramures)
Clocociov (jud. Olt)
Sinaia (jud. Prahova)
Suzana (jud. Prahova)
Bixad (jud. Satu Mare)
Sfânta Ana (jud. Mehedinti)
Brebu (jud. Caras-Severin)
Dobrovat (jud. Iasi)

(gotische) kerken

Roemenië is in de eerste plaats het land van de kloosters en de weerkerken, waar we hierboven aandacht aan besteden. Er zijn ook een aantal andere monumentale kerken. Op onverwachte plaatsen kom je ze opeens tegen.

Er zijn twee leuke byzantijnse kerken, te weten de kerk in Densus (jud. Hunedoara) en de Sint Treimekerk in Siret (jud. Suceava).

Een mooie romaanse kerk is te vinden in Radauti (jud. Suceava), de Sint Nicolaaskerk.

Er zijn in Roemenië ook gothische kerken: in Brasov de Zwarte kerk en de St Bartholomeuskerk (beide uit de 13e eeuw), in Sibiu de evangelische kerk (14e eeuw), in Sighisoara de kerk op de heuvel (14e eeuw), in Medias (14e eeuw), in Sebes (13 eeuw) met een romaans koor en een gotisch schip, in Cluj de Rooms Katholieke gothische St. Michaels kathedraal, maar ook de Protestantse St. Joris Kerk, in Alba Iulia de Sint Michael kathedraal (13e eeuw) en in Bistrita de Protestantse kerk (13e eeuw).

Enkele kerken en kloosters staan op de Werelderfgoedlijst van de Unesco, namelijk het kerkje van Densus, een aantal kloosters in de Bucovina (Voronet, Moldovita, Humor, Arbore en Sucevita), het Brancuvenesc klooster van Horezu, de weerkerken Biertan, Calnic, Darjiu, Prejmer, Saschiz, Valea Viilor, Viscri en de houten kerken in de Maramures: Barsana, Budesti, Desesti, Ieud, Izei, Plopis, Rogoz, Surdesti.

foto: barokkerk in Cluj