Maramures

Oriëntatie op de Maramures

Grofweg alles ten noorden van Cluj en ten westen van Bistrita wordt de Maramures genoemd. In dit gebied zijn door de communisten de collectivisatie en systematisering het minste doorgevoerd. Men vindt er daarom buiten Baia Mare en Satu Mare bijvoorbeeld bijna geen flats. Veel boerderijen en kerken zijn er van hout. Erg mooi zijn ook de toegangshekken. De mensen dragen nog zeer veel hun traditionele kleding. Ten tijde van de Romeinen woonden hier de Daciërs, de Romeinen zelf hebben dit noordelijke deel van Transylvanië nooit veroverd. Het landschap is behoorlijk bergachtig. De houten kerken van Bogdan Voda en Ieud en het Vrolijke kerkhof in Sâpanta staan in onze top 10 bezienswaardigheden. Dit zijn de hoogtepunten van de Maramures, maar er is meer, lees maar hieronder! Van Romtour ontvingen wij een overzicht met 24 houten kerken. Een Engelstalige site gaat verder in op toeristische mogelijkheden in de Maramures. Zie ook onze fotosite met foto's over de houten kerken in de Maramures. Op onderstaande kaart kunt u voor meer informatie op een aantal interessante plaatsen klikken.

overnachten

In de Maramures zijn heel veel overnachtingsmogelijkheden bij particulieren bij OVR (zie de site van Vadu Izei) en Antrec, zie de bladzijde overnachtingen bij particulieren. Waarschijnlijk is dit uw beste gok, anders staat bij de grotere plaatsen een aantal namen van hotels genoemd; in de andere dorpen zijn nauwelijks hotels. Zie onze pagina over hotels. In Sighetu Marmatiei is een camping annex hostel. Kijk op de camping- of hostellijst voor meerdere gegevens. In Sâpanta is een matige camping, in Breb is een nieuwe Nederlandse camping met hostel; zie onze pagina over campings. In Borsa is het pension van de Vlaming Kris Verellen, hij is een goede gids in het gebied. In Câmpulung la Tisa is een mooi Nederlands pension, zie onze pagina over pensions van Nederlanders en/of Belgen.



foto: overnachtingsadres van OVR

overzicht 24 houten kerken

 

In een groot deel van Oost-Europa bestaat een lange traditie van het bouwen van houten kerken, maar zowel in kwaliteit de mooiste als in aantal de meeste exemplaren staan in de Maramures. Vanaf 1278 was het de Roemeense orthodoxen door de Hongaarse katholieke machthebbers verboden om stenen kerken te bouwen. Daarom gebruikten zij hout om de gotische architectuur, die elders in Europa ontstond, na te bootsen.

 

Ardezul Baia Mare Bârsana Bogdan Voda

 

In het algemeen zijn de muren opgetrokken door het stapelen van houten balken door middel van ingewikkelde verbindingen. Door het toepassen van westerse technieken zoals het werken met daksparren en spanten werd het mogelijk hoge daken en torens te bouwen die zo karakteristiek zijn voor deze streek. De kerekn werden gebouwd conform het orthodoxe grondpland. Het grote dak overdekt de voorhal en het schip en een lager gelegen dakdeel is over het altaar gebouwd. Gewoonlijk is het schip voorzien van cilindervormige gewelven, terwijl het portaal dat onder de toren is gesitueerd, een laag vlak plafond heeft. Het gewischt van de toren wordt door daksparren overgebracht op de muren, er worden dus geen stuenpilaren toegepast, hoewel er een muur staat tussen het schip en het portaal. Het dak is altijd bedekt met dakspanen. In veel gevallen is het in de praktijk een dubbele laag die de hooggelegen ramen in de muren van het schip mogelijk maken en waardoor het lager gelegen dakdeel aan de westzijde uit kan steken om zo het portaal te vormen.

 

Borsa Breb Busesti Josani Busesti Susani

 

De meeste houten kerken in de Maramures zijn herbouwd na de laatste inval van de Tartaren in 1717. Toen kregen zij grote portalen en hoge torens, vaak voorzien van vier pinakels op de hoeken, die duidelijk zijn afgeleid van de gemetselde kerken in de steden van Transylvanië. Bijna alle kerken hebben van binnen nu een koorgalerij boven het westelijk deel van het schip en zijn latere toevoegingen aan het gebouw, hetgeen te zien is aan de positie van de muurschilderingen. Het koor is er bovenop gezet.

 

Buzesti Calinesti Caeni Calinesti Susani Cetatele

 

Deze buitengewone uitingen van kunst zijn uitgevoerd door lokale kunstenaars in de 18e en vroege 19e eeuw, waarbij de iconentraditie werd gecombineerd met heidense afbeeldingen en plaatselijke propaganda. In het algemeen pasten zij het standaard orthodoxe ontwerp toe met het schilderen van de wederopstanding en het heilige sacrement in het sanctuarium (priesterkoor, hoogaltaar) om zo de priester te ondersteunen in de leer. Het laatste oordeel en moralistische gelijkenissen, zoals die van de wijze en domme maagden, werden geschilderd in het portaal waar de vrouwen moesten staan. Het lijdensverhaal werd geschilderd in het schip.

 

Cornesti Costeni Curuia Desesti

 

Iconen uit de 16e eeuw, zoals die in Budesti zijn aangetroffen, weerspiegelen de invloed van het noordelijker gelegen Moldavië. De schilderschool in Moisei (17e eeuw) was de eerste die de renaissance gestalte gaf in de iconen en later barokke invloeden toevoegde aan de iconen.

 

Dobricul Deal Dobricul Vale Feresti Glod

 

De eerste belangrijke schilder was Alexandru Ponehalski, actief in de jaren 1750 - 1780. Hij beschilderde de kerken van Calinesti en Budesti in een naïeve laat-Byzantijnse stijl (kleurblokken met zwarte omlijningen). In de jaren 1760 - 1780 werkte Radu Munteanu in zijn geboorteplaats Lapus, in Botiza, Glod en Desesti en schilderde in een stijl die meer tot de verbeelding sprak. In de eerste helft van de 19e eeuw werkten de schilders Toador Hodor en Ion Plohod aan de kerken van Bârsana, Cornesti, Valeni en Nanesti in een veel meer barokke stijl.

 

Ieud Deal Ieud Ses Inau Lapus

 

Sinds 1989 is er een enorme opleving van de Grieks-katholieke kerk en de Uniaten, die onder het communistische regime zwaar onderdrukt werden. Zij werden gedwongen zich aan te sluiten bij de Roemeens orthodoxe kerk. Veel parochies zijn teruggekeerd naar hun oude geloofsovertuiging. Het gevolg daarvan is dat er na de revolutie veel nieuwe, grote kerken werden gebouwd. Omdat de kerkdiensten erg lang duren is het niet mogelijk dat meerdere kerkgenootschappen op zondag gebruik maken van dezelfde kerk. Door het gebruik van nieuwere, grotere kerken zult u vaak voor een gesloten deur komen van de oude, houten kerk. Maar de persoon die de sleutel beheert is vaak makkelijk en snel te vinden en vaak bereid u een rondleiding te geven. Bedenk wel dat de mensen hier zeer conservatief gekleed gaan. Pas u dus aan aan de gewoonten van deze regio en bedek knieën en schouders. Zorg dat u in de auto passende kleding bij de hand heeft voor een respectvol bezoek aan dit schitterende erfgoed.

met dank aan: Romtour

 

Baia Mare (plattegrond)

 

In Baia Mare, hoofdstad van de Maramures, is een leuk openlucht museum, zie onze pagina over musea. Verder is er een grote metallurgische fabriek. Janos Hunyadi heeft hier gewoond, koning der Hongaren tussen 1446 en 1453. Van zijn verblijf zijn nog herinneringen gebleven in Satu Mare, zoals zijn huis (Casa Iancu de Hunedoara) en een levensoverzicht in het Historisch Museum (tel 0262-411927). Download de plattegrond van Baia Mare.

overnachten

Hotel Bucuresti is goedkoop en ligt midden in het centrum van Baia Mare. Links op het internet zijn er van het nogal dure Carpati Hotel en van het iets minder dure Hotel Mara via www.mmtourism.free.fr/Hotels/hotels.html (Engels). Zie ook onze pagina over hotels in Roemenië voor meer gegevens van de hier genoemde hotels.

 

Bârsana

 

In Bârsana staat een houten Grieks-orthodox klooster.

foto: houten klooster van Bârsana

 

Bogdan Voda

 

In de Iza-vallei ligt het dorpje Bogdan Voda. Wij raden u een bezoek aan de houten kerk van Bogdan Voda ten zeerste aan. De kerk in Bogdan Voda werd gebouwd in 1718 en heeft hele mooie houtschilderingen en kunstig houtsnijwerk.

 

Ieud

 

Ieud, het dorp naast Bogdan Voda, heeft de oudste houten kerk van de Maramures. De kerk, daterend uit 1364, overleefde de plunderingen van de Turken. Binnen wordt het oudste Roemeenstalige document bewaard. Om dit Roemeense "hebban olla vogala nesta begunna hinande hic enda tu" te kunnen lezen moet u een trap op die uit één stuk is gemaakt. Ieud staat bekend als de bakermat van de houtkunstenaars van Roemenië. Bekijk ook de dorpjes in de omgeving van Bogdan Voda en Ieud, zoals Botiza, Rozavlea (met een mooi gerestaureerde kerk uit 1717) en Sieu.

 

Sapânta

 

Een unicum is het Vrolijke Kerkhof in Sapânta, een klein dorp aan de Ukra´ense grens. Tot zijn dood in 1977 heeft de volkskunstenaar Ion Patras zo'n 300 houten grafkruizen gemaakt. Ze zijn in kakelbonte kleuren beschilderd en op de kruizen staan teksten over de levensloop van de overledenen. Momenteel zijn miniaturen van zerken bij het kerkhof te koop. Op het door ons gekochte kruis staat: "Hij hield van het leven, van pruimejenever en vrouwen het meest". Omdat hier voor Roemeense begrippen veel toeristen komen, begint de omgeving al enigszins commercieel aan te doen, toch blijft een bezoek een grote aanrader. In 1977 overleed Ion Patras en sindsdien maakt zijn leerling Pop de nieuwe 'grafhouten'. Wie hem gaat opvolgen is nog niet duidelijk; volgens de overlevering mogen alleen mannen dit beroep uitoefenen, maar Pop heeft enkel dochters.

Honderd meter achter de kerk waaromheen de gekleurde kruizen staan, ligt het huis van Ion Patras. De weg wordt met bordjes aangegeven. Om de werkplaats te bezoeken moet je een kleine entree betalen. In de tuin staat een houtsnijwerken buste van Ion Patras. Het huis en de werkplaats zijn met houtsnijwerk versierd.

foto: het beschilderen van een kruis op het Vrolijke Kerkhof

overnachten

In Sapânta is een matige camping. In Sighetu Marmatiei is een camping annex hostel. Ook wordt er bij particulieren onderdak aangeboden. Zie onze pagina met pensions. Nieuw is de Nederlandse camping met hostel in Breb. Zie onze pagina over campings.

 

Satu Mare (plattegrond)

 

Satu Mare, in het Hongaars Szatmar, is de eerste grote stad in Roemenië als je in het noorden het land binnenkomt. Satu Mare is de hoofdstad van de gelijknamige provincie en ligt dus eigenlijk niet in de Maramures. Download de plattegrond van Satu Mare.

bezienswaardigheden

Alle bezienswaardigheden in Satu Mare liggen rondom het Piata Libertatii (1). Deze zijn het Kunstmuseum (2) en het Casa Memoriala Erdos (2) (beide voor een vleugje kunst) en de Rooms-Katholieke kerk (4). Loop een rondje over het centrale plein, met een mooi parkje in het midden en een paar mooie gebouwen er omheen. Ook in de zijstraten direct aan het plein staan nog een paar mooie, oude gebouwen. Als u in noordelijke richting loopt door de Str. Horea komt u langs het noordtheater (5) en op het Piata Pacii (6) met de Hongaarse kerk (7) en de vuurtoren (8). Ten zuiden van het Piata Libertatii ligt de Grote Synagoge (9). Voor de Tweede Wereldoorlog woonden er 13.000 joden in Satu Mare, met acht synagogen. Tegenwoordig is alleen de Grote Synagoge nog in gebruik. De straat richting het oosten vanaf het Piata Libertatii herbergt wat winkels en komt uit bij het station (10). Ten zuidwesten van het centrale plein ligt het stadhuis (11), een foeilelijk communistisch gebouw; triest voor de Satumarezen als je bedenkt dat het voormalige stadhuis zetelde in het pand waar nu hotel Dacia zit.

overnachten

Wij sliepen in de lokale vestiging van de keten Sport (12). De Sport hotels zitten in meerdere steden in Roemenië. Over het algemeen zijn deze hotels niet bijzonder, het hotel in Satu Mare is nog niet zo slecht, eerder juist een aanrader. Wij betaalden 25 euro voor een tweepersoons kamer met douche. Het hotel ligt iets ten noorden van het centrale plein. Aan het Piata Libertatii liggen vier andere hotels, het mooie hotel Dacia (13), het pas gerestaureerde hotel Astoria (14), hotel Aurora (15) en hotel Dana (16). Hotel Dacia is van buiten al een bezichtiging waard, een schitterend gebouw. Zie voor meer informatie onze pagina over hotels. Campings noch pensions liggen in de buurt van Satu Mare.

foto: hotel Dacia in het voormalige stadhuis

eten

Voor fast food (broodjes hamburger druipend van de saus, waar je je vingers bij opeet) sprint je naar Hello Margot (17), een piepklein snackbarretje vlak achter het centrale plein. Op de hoek zit ook een pizzeria (18), maar helaas geen vegetarische pizza's daar. Op het centrale plein zit restaurant Corso (19) voor de Roemeense pot. Iets gezelliger is Vila Bodi (20), met terras. In Oscar (21) vind je een caf'é, restaurant en bowlingbaan (zoek op bowling). Ook aan Piata Libertatii zit restaurant 1st class (22). Een paar straten verder zit de Chinees, Shanghai (23).

foto: snackbar Hello Margot, een tip!

 

Sighetu Marmatiei

 

In Sighetu Marmatiei staat de voormalige Staatsgevangenis (tel 0262-315516 & 0262-314480). In de tijd van Ceausescu werden lastige regeringscritici hier opgesloten en veelal gemarteld. Het is nu een museum, waar men duidelijk maakt dat dit nooit meer mag gebeuren. In Sighetu Marmatiei is ook een openlucht museum, zie onze museumpagina voor meer details. Neem ook eens een kijkje bij het museum ter nagedachtenis aan Elie Wiesel, die de Nobelprijs voor de vrede won in 1986 en in Sighet (zoals de lokalen zeggen) geboren is.



foto: binnenin de gevangenis van Sighetu Marmatiei

overnachten

In Sighetu Marmatiei is Hotel Perla Sigheteana een prima optie, aangeraden door lezers van onze site. Het Hotel Tisa op het grote Vrijheidsplein wordt niet meer als hotel geëxploiteerd. Hotel Flamingo is een alternatief, waar je ook kunt eten. Zie onze pagina over hotels voor meer details. In Sighetu Marmatiei is een camping annex hostel. Kijk op de camping- of hostellijst voor meerdere gegevens.

 

Surdesti

 

Een schitterend ingerichte houten kerk uit 1724 staat in Surdesti, in een iets westelijker dal (ca 20 km ten oosten van Baia Mare). Vlakbij, in Plopis, is ook een mooie houten kerk.

foto: interieur van de houten kerk in Surdesti

 

Turt

 

Tuica is dé Roemeense sterke drank, zeg maar hetzelfde vuurwater als slivovitsj en palinka. In de stad Turt (27 km ten noordoosten van Satu Mare) is de bekendste stokerij van tuica, Fabrika Capsun. Hier wordt ook capsun gebrouwen, een soort aardbeienlikeur. De fabriek fabriceert al drank sinds 1376. Maar veel Roemenen stoken ook zelf sterke drank, van aardappels, peren of noem maar op, als het maar sterk is. Het schijnt dat de beste tuica bubbeltjes heeft aan het oppervlak. Het percentage alcohol kan oplopen tot 80%.

 

Vadu Izei

 

Voor ons is het mooiste deel van de Maramures de streek langs de rivier de Iza. In Vadu Izei kan de kunstenaar Ioan Borlean, directeur van het plaatselijk OVR -kantoor en kunstenaar, u veel van de omgeving laten zien. Hij is zelf ook schilder van iconen op glas (tel & fax 0262-330171 E-mail ovragro.turart@mail.alphanet.ro).

overnachten

Vadu Izei ligt in het midden van de Izavallei en hier is dan ook het centrum van de OVR-overnachtingen. Zie de site van Vadu Izei.

 

Viseu de Sus

 

Vanaf Viseu de Sus vertrekt een smalspoor-stoomtreintje, maar meestal een dieseltrein, naar de Ukraïense grens over een afstand van 43 kilometer. Het vervoert houthakkers en toeristen. Vertrek 6.00 uur vanaf station Viseu. E-mail: proviseu@mail.alphanet.ro Homepage www.viseu.mmnet.ro. Wie een ritje wil maken met de laatste nog origineel functionerende hout-stoomtrein van Europa in Viseu de Sus en wie ook nog avontuurlijk is aangelegd, kan er voor kiezen om te overnachten bij een gepensioneerde stoker van het lijntje die vlak naast het station woont. De stoomtrein vertrekt om half negen in de ochtend. Zie ook: Wassertalbahn. E-mail caspersikken@tiscali.nl als u nog iets wilt weten.